1879'da Heidelberg'de öğrencilere devlet organizmasını anlatırken tahtaya insan bedeninin şemasını çiziyordum, kalp yerine egemenlik yazıyordum ve salon gülüyordu. Şimdi aynı dersi anlatırken artık şemaya ihtiyacım yok, çünkü fark ettim ki öğrenciler organizma benzetmesini kelimenin kendisinden çok daha hızlı kavrıyor - belki de yüzyıl sonu insanı devleti zaten bir bünye gibi hissediyor.